Суд мәжлисинде аралықтан қатнасыў
Суд ҳуқық реформалары нәтийжесинде судлар искерлигиниң ашықлығы, тынықлығын тәмийнлеў, суд ғәрезсизлигин тәмийнлеў, әдил судлаўға болған исенимди реформалар натийжесинде судлар искерлигиниң ашықлығын тәмийнлеӯ, суд ғәрезсизлигин тәмийнлеӯ, әдил судлаӯға болған исенимди асырыӯ, судқа мүрәжат етиӯшилер ҳәм басқа шахслардың суд мәжилисинде қатнасыӯын тәмийнлеӯ барысында жаңа имқаниятлар жаратыӯда көплеген ислер әмелге асырылды.
Нәтийжеде арза бериӯ, исте аралықтан қатнасыӯ, суд ҳүжжетлерин алыӯ ҳәм ислердиң көрилиӯи ҳаққында мағлыӯмат алыӯға уқсаған хизметлер Өзбекстан Республикасы Жоқары судының интерактив хызметлер портали арқалы электрон көринисинде әмелге асырылмақта.
Халққа суд мәжилислеринде аралықтан катнасыӯ ушын жәнеде қолай шәраятлар жаратыӯ мүнәсибети менен 2025-жыл 11-март күнги 1047-санлы «Өзбекстан Республикасының айрым нызам ҳүжжетлерине өзгерис ҳәм қосымшалар киритӯ ҳаққында»ғы нызамы менен Өзбекстан Республикасының Пуқаралық процессуал кодексине, Экономикалық процессуал кодексине ҳәм Ҳәкимшилик суд ислерин жүритиӯ ҳаққындағы кодексине өзгерис ҳәм қосымшалар киритилди.
Нызам менен киритилген өзгерислерге көре, исте қатнасыӯшы шахслардың видеоконференцбайланыс режиминдеги суд мәжилисинде қатнасыӯын тәмийнлеӯ ушын көрсетилген шахслардың жасаӯ орны, жайласқан жери ямаса турған орны бойынша тийисли судлардың видеоконференцбайланыс системасындағы, ямаса исти көрип атырған судтың мобиль видеоконференцбайланыс системасынан пайдаланылады.
Исте қатнасыӯшы шахслардың видеоконференцбайланыс режиминдеги суд мәжилисинде қатнасыӯын тәмийнлеп атырған суд усы шахслардың
келген-келмегенлигин тексереди ҳәм келген шахслардың шахсын анықлайды. Видеоконференцбайланыс режиминдеги суд мәжилисинде мобиль видеоконференцбайланыс системасынан пайдаланылған ҳалда қатнасып атырған шахслардың шахсы исти көрип атырған суд тәрепинен хабар технологияларынан пайдаланған ҳалда анықлайды.
Видеоконференцбайланыс режиминдеги суд мәжилисинде видеоконференцбайланыс системасынан пайдаланған ҳалда қатнасып атырған гуӯаларға, экспертлерге, қәнийгелерге, дилмашларға өз ҳуқықлары, мәжбүриятлары ҳәм жуӯапкершилиги түсиндирилгенлиги, сондай-ақ, гуӯаның анты аудио ҳәм видеожазыӯ арқалы жазылып барылады ҳәм бул ҳаққында суд мәжилиси баяннамасында көрсетиледи.
Нызамның қабыл қылыныӯы пуқаралардың әдил судлаӯға ерисиӯ дәрежесин жәнеде асырыӯға, пуқаралардың бузылған ҳуқық ҳәм еркинликлерин, сондай-ақ, нызамлы мәплерин исенимли қорғаӯды тәмийнлеӯге хызмет етеди.
Қарақалпақстан Республикасы ҳәкимшилик суды судьяси Р.Худайберганова
Суд мажлисида масофадан иштирок этиш
Суд ҳуқуқ ислоҳатлари натижасида судлар фаолиятининг очиқлиги шаффофлигини таъминлаш, суд мустақиллигини таъминлаш, одил судловга бўлган ишончни ошириш, судга мурожаат қилувчилар ва бошқа шахсларнинг суд мажлисида иштирокини таъминлаш борасида янги имкониятлар яратиш борасида кўплаб ишлар амалга оширилди.
Натижада ариза бериш, ишда масофадан иштирок этиш, суд ҳужжатларини олиш ва ишларнинг кўрилиши ҳақида маълумот олиш каби хизматлар Ўзбекистон Республикаси Олий судининг интерактив хизматлар портали орқали электрон шаклда амалга оширилмоқда.
Аҳолига суд муҳокамаларида масофадан иштирок этиш учун янада қулай шароитлар яратилиши муносабати билан 2025 йил 11 март кунги 1047-сонли «Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида»ги ҳақидаги қонуни билан Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик процессуал кодексига, Иқтисодий процессуал кодексига ва Маъмурий суд ишларини юритиш тўғрисидаги кодексига ўзгартириш ва қўшимчалар киритилди.
Қонун билан киритилган ўзгартиришларга кўра, ишда иштирок этувчи шахсларнинг видеоконференцалоқа режимидаги суд мажлисида иштирок этишини таъминлаш учун кўрсатилган шахсларнинг яшаш жойи, жойлашган ери ёки турган жойи бўйича тегишли судларнинг видеоконференцалоқа тизимларидан ёхуд ишни кўраётган суднинг мобиль видеоконференцалоқа тизимидан фойдаланилади.
Ишда иштирок этувчи шахсларнинг видеоконференцалоқа режимидаги суд мажлисида иштирок этишини таъминлаётган суд ушбу шахсларнинг келган-келмаганлигини текширади ва келган шахсларнинг шахсини аниқлайди. Видеоконференцалоқа режимидаги суд мажлисида мобиль видеоконференцалоқа тизимидан фойдаланган ҳолда иштирок этаётган шахсларнинг шахси ишни кўраётган суд томонидан ахборот технологияларидан фойдаланган ҳолда аниқланади.
Видеоконференцалоқа режимидаги суд мажлисида видеоконференцалоқа тизимидан фойдаланган ҳолда иштирок этаётган гувоҳларга, экспертларга, мутахассисларга, таржимонларга ўз ҳуқуқлари, мажбуриятлари ва жавобгарлиги тушунтирилганлиги, шунингдек гувоҳнинг қасамёди аудио- ва видеоёзув орқали қайд этилади ва бу ҳақда суд мажлиси баённомасида кўрсатилади.
Қонуннинг қабул қилиниши фуқароларнинг одил судловга эришиш даражасини янада оширишга, фуқароларнинг бузилган ҳуқуқ ва эркинликлари, шунингдек қонуний манфаатлари ишончли ҳимоя қилинишини таъминлашга хизмат қилади.
Р.Худайберганова Қорақалпоғистон Республикаси маъмурий суди судьяси